Suriyeli İşçilere Çalışma İzni

Son yıllarda Türkiye’ye gelen yoğun Suriyeli göçü ve bu göçmenlerin özellikle iş gücü ihtiyacı duyulan sektörlerde istihdam edilmeleri, Suriyeli işçilere çalışma izni konusunun sıkça araştırılmasına yol açmıştır. Suriyeli işçilere verilen çalışma izni, geçici koruma statüsündeki Suriyeli vatandaşlar için geçerli olup, belirli düzenlemelere tabidir.

Suriyeli işçilere çalışma izni başvurusu, geçici koruma statüsündeki yabancıların karşılaması gereken bazı özel şartlara tabidir. Türkiye’deki çalışma izni başvuruları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen kurallara dayanır. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilir:

• Suriyeli işçi, geçici koruma altında olmalı ve Türkiye’de en az 6 aydır ikamet ediyor olmalıdır.
• Başvuruda bulunan Suriyeli, 99 ile başlayan bir yabancı kimlik numarasına sahip olmalıdır. Bu numara, geçici koruma kimlik belgesi ile verilir.
• Yapılan başvuru, Türk vatandaşlarına özgü olan meslekler için olmamalıdır. Başvuru, yalnızca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının geçici koruma altındaki yabancılara izin verdiği meslekler için yapılabilir.
• Eğer başvurulan meslek, Sağlık Bakanlığı veya Milli Eğitim Bakanlığından ön izin almayı gerektiriyorsa, çalışma izni başvurusu öncesinde bu izinlerin alınması gerekir.
• Suriyelilerin çalışacağı işyerinde, belirlenen kota kurallarına uyulmalıdır. Bu kota, Suriyelilerin istihdam edilebileceği iş gücü sayısını belirler.
• Suriyeli işçi, yalnızca geçici koruma kimlik kartlarını aldıkları ilde çalışabilir. Ancak, Bakanlığın onayı ile başka illerde de çalışmaları mümkündür.

Çalışma izni başvurusunun olumlu bir şekilde değerlendirilebilmesi için bu kriterlerin eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi gereklidir. Eksik bilgi durumunda başvuru sahiplerine belirli bir süre tanınarak eksikliklerini tamamlamaları sağlanabilir. Ancak, süresinde eksiklik giderilmezse başvuru reddedilebilir.

Suriyeli İşçilere Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Suriyeli işçilere çalışma izni başvurusu, e-devlet portalındaki e-izin sistemi üzerinden online olarak yapılabilmektedir. Bağımsız çalışma izni dışındaki tüm başvurular, işverenler tarafından gerçekleştirilir. Sisteme giriş için işverenin e-imza ve KEP adresine sahip olması gerekmektedir.

Başvuru süreci, “başvuru yap” sekmesine tıklanıp, “geçici koruma” kategorisinde gerekli formun doldurulması ile başlar. Formda, hem işverenin hem de Suriyeli çalışanın bilgileri eksiksiz bir şekilde girilmelidir. Gerekli belgeler taranıp PDF formatında sisteme yüklendikten sonra başvuru tamamlanır.

Başvuru, uluslararası işgücü politikalarına uygun ve kriterlere uygun bulunursa onaylanır. Başvuru onaylandıktan sonra, işveren, bağımsız çalışma izni başvurusunda Suriyeli çalışanın sisteme girdiği e-posta adresine banka hesap bilgilerini iletecektir.

E-posta gönderildikten sonra 30 gün içerisinde harç ve değerli kağıt bedelinin banka hesaplarına yatırılması gerekmektedir. Ödeme yükümlülüğü işverene ait olup, bağımsız çalışma izni başvurularında bu ödeme Suriyeli çalışan tarafından yapılır. Ödeme tamamlandıktan sonra, çalışma izni kartı işyerinin kayıtlı adresine posta yoluyla gönderilir.

Başvuru onaylandığında, işveren, Suriyeli işçinin sigorta kaydını yapmak üzere 30 gün içinde sosyal güvenlik kurumuna başvuru yapmalı ve sigorta işlemlerini başlatmalıdır. Sigorta primi, işçinin iş sözleşmesinde belirtilen ücret üzerinden hesaplanır ve aylık 30 gün üzerinden ödenir.

Herhangi bir hata durumunda başvuru reddedilir ve yine de Suriyeli çalıştırılırsa işveren ağır yaptırımlara maruz kalabilir. Bu nedenle, sürecin her aşamasında olası aksaklıkların önlenmesi adına bir yabancılar avukatı ile hareket edilmesi önerilmektedir.

İşyerinde Suriyeli Çalıştırma Kotası

Suriyeli işçilerin istihdam edildiği işyerlerinde bir kotaya bağlı olarak çalışma düzeni uygulanmaktadır. Bu düzenlemeye göre, işyerinde çalışan Suriyeli sayısı, Türk vatandaşı çalışan sayısının %10’unu aşmamalıdır.

Örneğin, bir işyerinde 20 Türk vatandaşı çalışıyorsa, en fazla 2 Suriyeli işçi çalıştırılabilir. Eğer işyerinde 3. Suriyeli işçi istihdam edilmek isteniyorsa, o zaman 10 Türk vatandaşı daha işe alınmalıdır. Eğer işyerindeki toplam çalışan sayısı 10’dan az ise, yalnızca 1 Suriyeli işçi çalıştırılabilir.

Ancak, işverenin bulunduğu ildeki Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne başvurarak, Suriyeli işçiyi çalıştıracak bir Türk vatandaşının 4 hafta süreyle bulunamadığını kanıtlaması durumunda, kotaya takılmaksızın Suriyeli işçinin istihdamı mümkün olabilir. Bu durumda, Suriyeli işçi sayısı, Türk işçi sayısının %10’unu geçse bile, istihdam kabul edilebilir.

Suriyeli İşçilere Çalışma İzni Başvurusunda Gerekli Belgeler

Suriyeli işçilere çalışma izni başvurusu için gerekli belgeler, başvuru sürecinde işverenin, işyerinin ve Suriyeli çalışanın uygunluk şartlarını sağladığını kanıtlayan belgelerdir. Bu belgeler arasında şunlar bulunur:

• Suriyeli işçi ve işveren arasında imzalanan iş sözleşmesi,
• Suriyelinin çalışacağı sektör sağlık sektöründe ise Sağlık Bakanlığından, eğitim sektöründe ise Milli Eğitim Bakanlığından alınan ön izin belgesi,
• İşyerinin vergi levhası,
• İşyerinin son bir yıl içinde hazırlanmış vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı kar-zarar tablosu ve bilançosu,
• İşyerinde çalışan tüm sigortalı personelin yer aldığı hizmet listesi (kotanın aşılmadığını kontrol etmek için),
• İşyerinin sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Ticaret Sicil Gazetesi,
• Eğer başvuru bir avukat tarafından yapılıyorsa, vekaletname,
• İşyeri faaliyet belgesi,
• Suriyeli çalışana ait biyometrik fotoğraf,
• Suriyelinin geçici koruma kimlik belgesi.

Bu belgelerin tamamı, işveren tarafından sistem üzerinden başvuru sırasında yüklenmelidir. Ancak Suriyeli işçi bağımsız çalışma izni için başvuru yapıyorsa, yalnızca biyometrik fotoğraf ve geçici koruma kimlik belgesi gereklidir ve başvuru süreci Suriyeli işçi tarafından tamamlanır.

Başvurudaki belgeler pdf formatında Çalışma İzni Otomasyon Sistemine yüklenmelidir. Elektronik ortamda elde edilemeyen belgeler, bir tarayıcıyla pdf’ye dönüştürülüp sisteme yüklenmelidir. Fiziksel belge ibrazına gerek yoktur.

Eğer belgelerde bir eksiklik tespit edilirse, işverene eksik belgeleri tamamlaması için bir süre verilir. Bu süre içinde eksiklik giderilmezse, başvuru reddedilecektir.

Suriyeli İşçilere Verilecek Asgari Ücret

2025 yılı itibariyle yabancı işçilere ödenecek asgari ücret, brüt olarak 26.005,50 TL, net olarak ise 22.104,67 TL olarak belirlenmiştir. Türkiye’de yabancı çalışan istihdam etmek isteyen işverenlerin, yabancılara ödeyecekleri ücretler, çalıştıkları görev ve pozisyonlara göre farklılık gösterebilmektedir.

Suriyeli İşçilere Çalışma İzni Ne Kadar Sürede Çıkar?

Geçici koruma statüsündeki Suriyeli işçilere çalışma izni başvurusu, ortalama bir ay içinde sonuçlanmaktadır. Ancak başvuru sırasında belgelerde veya bilgilerde herhangi bir hata ya da eksiklik olması, sürecin uzamasına yol açabilir. Ayrıca, başvurunun yapıldığı idari birimin iş yoğunluğu da değerlendirme süresini etkileyebilir.

Suriyeli İşçilere Çalışma İzni Muafiyeti

Mevsimlik tarım veya hayvancılık sektörlerinde çalışmak isteyen Suriyeli işçiler, geçici koruma altındaki ikamet durumlarına bağlı olarak, il valiliklerine çalışma izni muafiyeti başvurusu yapabilirler. Bu muafiyet, sadece belirtilen sektörlerde ve başvurulan ilde geçerli olmak şartıyla, çalışma izni gerekliliğini ortadan kaldırır.

Muafiyet başvurusu için Suriyeli işçinin, en az 6 aydır Türkiye’de geçici koruma altında ikamet ediyor olması ve başvurunun yalnızca mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerine yönelik olması gerekmektedir. Başvuru için gereken belgeler ise, sadece geçici koruma kimlik belgesi ve biyometrik fotoğraftan ibarettir.

Valilik tarafından alınan başvuru, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletilir ve nihai karar Bakanlık tarafından verilir.

Önemli not: Geçici koruma altındaki Suriyeliler, yalnızca geçici tarım ve hayvancılık işlerinde, geçici koruma sağlanan illerle sınırlı olarak çalışabilirler.

SONUÇ

Suriyeli işçilere çalışma izni, diğer yabancıların çalışma izni süreçlerinden farklıdır ve birçok yönden özel kriterlere, kotaya, gerekli belgelere, ödenecek harç tutarlarına ve muafiyet şartlarına sahiptir. Bu nedenle, başvuru sürecinde herhangi bir hata yapılması veya gerekli şartların sağlanmaması durumunda başvuru reddedilebilir ve yabancı işçi sınır dışı edilebilir. Ancak, sürecin bir yabancılar avukatı tarafından profesyonel bir şekilde takip edilmesi, olumsuz durumlarla karşılaşma riskini büyük ölçüde azaltacaktır

Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için Giyici Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.

Avukat Gökhan GİYİCİ

GİYİCİ HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU