Bize Ulaşın
Süresiz nafaka, boşanmış eşlerden yoksulluğa düşecek olan tarafa, Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 176’ya dayanarak verilen ve belirli bir süreyle sınırlı olmayan nafaka türüdür. Süresiz nafaka, ekonomik olarak güçsüz durumda olan eşe ödenir ve bu nafaka, karşı tarafın mal varlığı ya da gelir durumu göz önünde bulundurularak belirlenir.
Ancak süresiz nafaka, ömür boyu ödeneceği anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu’nda belirtilen özel durumlar gerçekleşirse, süresiz nafaka kaldırılabilir. Örneğin, nafaka alan eşin maddi durumu iyileşirse veya yeniden evlenirse, nafakanın ödenmesi sona erebilir. Bu nedenle, yaygın olarak süresiz olarak bilinse de, belirli koşullar altında sona erdirilebilen bir nafaka türüdür.
Süresiz Nafaka Nedir?
Süresiz nafaka, boşanma nedeniyle geçim zorluğu çekecek olan tarafa ödenen bir nafaka türüdür. Halk arasında süresiz nafaka olarak bilinse de, bu aslında yoksulluk nafakasıdır. Süresiz nafaka talebinde bulunabilmesi için belirli şartlar bulunmaktadır.
Öncelikle, nafaka talebinin yapılması gerekir. Ayrıca, talepte bulunan kişinin boşanma sonucu maddi olarak zorluk yaşayacağı ve geçim kaygısı taşıdığına dair bir durumun ortaya çıkması gerekir. Bunun yanında, nafaka talep eden tarafın boşanma nedeniyle kusurunun olmaması veya diğer taraftan daha ağır kusurunun olmaması gerekir.
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre süresiz nafaka şu şekilde düzenlenmiştir:
"Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."
Bu kanun maddesinde yer alan “yoksulluk” ifadesi, kişinin tamamen maddi sıkıntıya düşmesi anlamına gelmez. Evli iken sahip olunan yaşam standardı ile boşanma sonrası yaşanacak yaşam standardı arasındaki fark değerlendirilir. Eğer boşanma sonrasında yaşam kalitesinde önemli bir düşüş yaşanırsa, yoksulluğa düşmüş sayılır ve bu durumda nafaka talep edilebilir.
Ancak, bu nafaka türüne ilişkin halk arasında sıkça tartışılan bir konu da süresinin belirsiz olmasıdır. Kanunda süresiz ifadesi kullanılmakta, ancak bu nafakanın ömür boyu ödeneceği anlamına gelmemektedir. Yoksulluk nafakası belirli şartlar altında sona erdirilebilir. Örneğin, nafaka alan kişi maddi olarak iyileşirse veya yeniden evlenirse, nafaka ödenmesi sona erer.
Dolayısıyla süresiz nafaka, belirli durumların gerçekleşmesi halinde sona erebilen bir nafaka türüdür ve ömür boyu devam etmez.
Süresiz Nafaka Kalktı Mı?
Süresiz nafaka, boşanma sonucu yoksulluğa düşecek taraf için halen geçerli olan bir düzenlemeye tabidir. Süresiz nafaka, Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinde belirtilen bazı özel durumlarda kendiliğinden sona erebilir ya da dava açılarak kaldırılabilir. Ancak, süresiz nafakanın devam etmesine ilişkin halihazırda yürürlüğe giren yeni bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, süresiz nafaka konusunda hukuk camiasında ve siyaset dünyasında farklı görüşler dile getirilmektedir. Yargıtay üyeleri de süresiz nafakaya belirli bir süre sınırı getirilmesi gerektiğini savunmuşlardır. Biz de bu görüşü destekliyoruz. Süreyle ilgili çeşitli öneriler öne sürülmüş olup, bu sürelerin 1 yıl, 5 yıl veya 10 yıl gibi belirli aralıklarla konulması, ya da hakimin somut olayın koşullarına göre bir süre tayin etmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Cumhurbaşkanlığının çeşitli planlamaları doğrultusunda, nafakanın daha adil bir hale getirilmesi amacıyla yapılacak düzenlemeler üzerinde de çalışmalar sürmektedir. Bu çalışmaların içeriği ve yürürlüğe gireceği zaman konusunda çeşitli tahminler yapılmaktadır.
Süresiz Nafaka Kaldırılabilir Mi?
Süresiz nafaka, belirli koşullar altında kaldırılabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinde belirtilen şartların gerçekleşmesi durumunda, süresiz nafaka dava yoluyla sonlandırılabilir. Bu şartlar şunlardır:
- Nafaka alacaklısının evlenmeden, fiilen evli gibi yaşaması,
- Nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması,
- Nafaka alacaklısının haysiyetsiz bir yaşam sürmesi,
- Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü tamamen kaybetmesi.
Bu durumlar söz konusu olduğunda, süresiz nafakanın kaldırılması için dava açılabilir. Ayrıca, TMK m.176’ya göre, nafaka alacaklısının evlenmesi veya taraflardan birinin vefat etmesi halinde, nafaka kendiliğinden sona erer.
Nafakanın kaldırılması için şartların yerine gelip gelmediği, her durumun özelinde değerlendirilmelidir. Aksi takdirde, nafaka yükümlüsü, nafakanın kalktığı yanılgısına düşerek hukuken haksız duruma düşebilir. Eğer süresiz nafakanın kaldırılması dava yoluyla yapılacaksa, başvurunun doğru usul ve prosedürle yapılması önemlidir; aksi takdirde başvuru reddedilebilir. Bu nedenle, süresiz nafaka ile ilgili işlem yaparken, alanında uzman bir boşanma avukatından destek alınması önerilir.
Süresiz Nafaka Kaldırma Şartları Nelerdir?
Süresiz nafaka, boşanma sonrasında geçim sıkıntısı çeken tarafa sağlanan bir mali destektir. Ancak, nafakanın sona ermesi için belirli koşulların gerçekleşmesi gerekir:
- Yeniden evlenme: Nafaka alacaklısı yeniden evlendiği takdirde, nafaka hakkı sonlanabilir.
- Yoksulluğun ortadan kalkması: Nafaka alacaklısı, ekonomik açıdan kendini toparlayarak gelir elde etmeye başladıysa, nafaka ödemesi durdurulabilir.
- Haysiyetsiz yaşam: Nafaka alacaklısı, ahlaki değerlerle bağdaşmayan bir yaşam tarzı sürüyorsa (örneğin, zararlı alışkanlıklar nedeniyle), nafaka kaldırılabilir.
Yeni Düzenleme İle Süresiz Nafakanın Kalkması
Son düzenlemelerle, süresiz nafakanın daha belirli şartlara ve süreli hale getirilmesi planlanmaktadır. Tasarlanan değişiklikler şu şekilde şekillenmiştir:
- Nafaka süresi evliliğin uzunluğuna göre belirlenecek: Evliliğin süresine orantılı olarak, nafakanın süresi de belirli bir sınıra çekilecek. Örneğin, 5 yıl süren bir evlilikte nafaka süresi en fazla 5 yıl olarak belirlenebilir.
- Nafaka miktarı daha esnek olacak: Tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre daha esnek bir sistem oluşturulacak, bu da her bireyin özel durumu göz önünde bulundurularak adil bir çözüm sunulmasını sağlayacak.
- Yargının yetkisi artacak: Nafaka süresi ve miktarının belirlenmesinde yargının yetkisi artırılacak. Bu, özel durumların daha adil şekilde değerlendirilmesine olanak tanıyacak.
- Nafaka, belirli bir süre sonra gözden geçirilecek: Belirli bir süre sonra, nafaka yeniden değerlendirilecek ve gerekirse kaldırılacak.
- İstisnai durumlar göz önünde bulundurulacak: Örneğin, sağlık sorunları veya yaşlılık gibi durumlar söz konusu olduğunda nafakanın süresi uzatılabilecek.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davası Nasıl Açılır?
Nafakanın kaldırılması davası, boşandığınız eş ya da çocuk nafakası ile ilgili olarak, müşterek çocuğun ikametgah adresine bağlı olarak Aile Mahkemesi’ne başvurulabilir. Nafakanın kaldırılmasını talep ettiğiniz dilekçede, talebinizin gerekçelerini açıklayan beyanlarınızı ve bu beyanları destekleyen bilgi ve delillerin ekli olduğu bir dilekçe ile açılabilir.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Belgeler Gereklidir?
Nafakanın kaldırılması için, nafaka yükümlüsünün alacaklı tarafın yeniden evlendiğini, fiilen evliymiş gibi bir yaşam sürdüğünü ya da yoksulluğunun sona erdiğini kanıtlaması gerekmektedir. Bu durumu ispatlamak için sunulması gereken belgeler arasında şunlar bulunur:
- Evlilik belgesi veya yaşam koşullarını gösteren dokümanlar.
- Gelir beyanı ya da maddi durumdaki değişiklikleri kanıtlayan belgeler.
- Sosyal ve ekonomik durumla ilgili destekleyici belgeler.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davası Ne Kadar Sürer?
Nafakanın kaldırılması davasının süresi, mahkemenin yoğunluğu ve başvurulan dosyanın özelliklerine bağlı olarak farklılık gösterebilir. Ancak genellikle bu davalar birkaç ay içinde sonuçlanmaktadır. Sürecin hızlandırılması için, dava ile ilgili belgelerin doğru ve eksiksiz bir şekilde sunulması önemlidir. Ayrıca, işlemlerde herhangi bir usul hatasına yer verilmemesi, davanın daha hızlı bir şekilde ilerlemesine yardımcı olacaktır.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?
Süresiz nafakanın kaldırılması davası, nafaka alacaklısının ikamet ettiği yerleşim yerindeki aile mahkemesinde görülmektedir. Aile mahkemesinin yetkisi, boşanma kararını veren mahkeme ile aynı yerleşim yerinde olmalıdır.
Süresiz Nafaka Kaldırma Davasında Hangi Hususlar Dikkate Alınmaktadır?
Süresiz nafakanın kaldırılmasına karar verirken mahkeme, şu unsurları göz önünde bulundurur:
- Nafaka alacaklısının finansal durumu,
- Alacaklının yeniden evlenip evlenmediği ya da fiilen evliymiş gibi bir yaşam sürüp sürmediği,
- Nafaka yükümlüsünün mali durumu ve nafakayı ödeyebilme kapasitesi,
- Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkıp kalkmadığı.
Süresiz Nafaka Kaldırma Başvurusu Nasıl Yapılır?
Süresiz nafakanın kaldırılması için, nafaka yükümlüsünün bulunduğu yer aile mahkemesine başvurulması gerekmektedir. Nafakanın kaldırılmasını talep eden kişi, dilekçe ile başvurur ve dilekçeye, nafakanın kaldırılmasını haklı kılan belgeler ve deliller eklenmelidir. Mahkeme, başvuruyu değerlendirip karar verir.
Süresiz Nafakanın Süresi Ne Kadardır?
Süresiz nafaka, belirli bir süreye bağlanmamış bir ödeme düzenidir. Ancak nafaka alacaklısının durumu değişirse, örneğin yeniden evlenmesi ya da yoksulluk durumunun ortadan kalkması gibi durumlar, nafakanın kaldırılmasına yol açabilir. Bu sebeple, süresiz nafakanın süresi yoktur ancak şartlar değiştiğinde kaldırılabilir.
Süresiz Nafakayı Kimler Talep Edebilir?
Süresiz nafaka, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen taraf tarafından talep edilebilir. Boşanmış eşlerden biri, diğerine yoksulluk nafakası ödemekle yükümlüdür. Nafaka alacaklısı, yoksulluk içinde yaşamaya devam ediyorsa nafaka talep edebilir. Ancak, nafaka talep eden kişinin kusuru daha az olmalı veya yok olmalıdır.
Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için Giyici Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.
Avukat Gökhan GİYİCİ
GİYİCİ HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU