Bize Ulaşın
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğu, Türk Borçlar Kanunu ve diğer ilgili düzenlemeler çerçevesinde, kiracının kiralanan mülkü potansiyel kiracılara veya alıcılara göstermekle yükümlü olup olmadığına dair önemli hukuki bir konudur. Bu yazıda, kiracının evini gösterme zorunluluğunun detaylarını, kiracının ve mal sahibinin haklarını ve bu süreçte uyulması gereken yasal yükümlülükleri ele alacağız. Ayrıca, kiracının evini göstermesi gerektiği durumlarda nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini, hukuki açıdan açıklığa kavuşturacağız.
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğu Nedir?
Kiracının evi gösterme zorunluluğu, Türk Borçlar Kanunu uyarınca kiraya verenin mülkiyet hakkı ile kiracının kullanım hakkı arasında denge kuran bir hukuki yükümlülüktür. Bu kapsamda kiracı, taşınmazın satışa çıkarılması veya kira süresinin sonunda yeni bir kiracı bulunması amacıyla, evin makul sürelerde ve önceden haber verilerek potansiyel alıcı ya da kiracılara gösterilmesine izin vermekle yükümlüdür.
Ancak bu yükümlülük sınırsız değildir, kiracının özel hayatının korunması, konut dokunulmazlığı ve yaşam düzeninin gereksiz yere ihlal edilmemesi esastır. Dolayısıyla kiracının evi gösterme zorunluluğu, hukuki sınırları belirlenmiş, dürüstlük kuralına bağlı olarak uygulanması gereken bir yükümlülük olup, tarafların karşılıklı iyi niyet çerçevesinde hareket etmesini gerektirir.
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğunun Hukuki Dayanağı
Kiracının evi gösterme zorunluluğu, Türk Borçlar Kanunu’nun 319. maddesinde açık bir biçimde düzenlenmiştir. Türk Borçlar Kanunu’nun 319/2. hükmünde, bakım, satış veya yeniden kiralama gibi zorunlu durumlarda kiracının, kiraya verenin ya da onun yetkilendirdiği kişilerin kiralananı incelemesine izin vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 319/3. hükmünde ise kiraya verenin, mülkün ne zaman gezileceğini veya inceleneceğini kiracıya makul bir süre önceden bildirme yükümlülüğü düzenlenmiştir. Böylece kiracının kullanım hakkı ve mahremiyeti korunurken, kiraya verenin mülkü satış veya yeniden kiralama amacıyla göstermesi de hukuka uygun bir çerçevede gerçekleşir.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, kiracının evi gösterme zorunluluğu, kiracının borçları arasında yer alan ve Türk Borçlar Kanunu tarafından açıkça düzenlenen bir yükümlülüktür. Kiracı, makul süreli bildirim yapılması koşuluyla göstermeye katlanmak zorundadır; kiraya veren ise bu süreci kiracının hak ve menfaatlerini gözeterek yürütmekle yükümlüdür.
Ev Sahibinin Kiracıdan Evi Göstermeyi Talep Etme Hakkı
Ev sahibinin kiracıdan evi göstermeyi talep etme hakkı, Türk Borçlar Kanunu’nun 319. maddesinde düzenlenen “kiralananın gösterilmesine katlanma borcuna dayanır. Kanuna göre kiracı, satış, yeniden kiralama veya zorunlu bakım gibi durumlarda kiraya verenin ya da onun yetkilendirdiği kişilerin kiralananı incelemesine izin vermekle yükümlüdür.
Ev sahibinin bu hakkı sınırsız değildir. Türk Borçlar Kanunu’nun 319/3. hükmü, ev sahibinin eve giriş tarihini ve saatini kiracıya makul bir süre önce bildirmesini zorunlu kılmaktadır.. Böylece hem kiracının özel hayatı hem de kullanım hakkı korunur. Kiraya veren, mülkü göstermek istediğinde bunu keyfi değil, makul, ölçülü ve kiracının menfaatlerini gözeterek yapmak zorundadır.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, ev sahibinin evi göstermeyi talep etme hakkı, yasal dayanağını Türk Borçlar Kanunu’ndan alır, kiracı ise makul bildirim yapıldığı sürece bu talebe katlanmakla yükümlüdür.
Kiracı Evi Göstermek Zorunda Mıdır?
Kiracı, evin satışa çıkarılması veya kira süresinin sonunda yeni kiracılar için gösterilmesi gerektiğinde evi göstermek zorundadır. Bu süreçte kiracıya önceden haber verilmeli ve gösterim makul sürelerde yapılmalıdır. Ev sahibi, evi gösterirken kiracının özel yaşamına ve kullanım hakkına saygı göstermeli, süreci ölçülü ve kiracının haklarını gözeterek yürütmelidir. Böylece hem ev sahibinin mülkünü değerlendirme hakkı hem de kiracının mahremiyeti ve konforu korunmuş olur.
Arabuluculuk Başvuru Süreci
Kiracının evi göstermemesi veya ev sahibinin gösterim talebinde anlaşmazlık yaşanması durumunda, arabuluculuk süreci dava açılmadan önce başvurulması gereken zorunlu bir adımdır. Ev sahibi, ilgili adliyede bulunan Arabuluculuk Bürosu veya Yazı İşleri Müdürlüğü aracılığıyla başvuruda bulunarak süreci başlatır.
Başvurunun ardından arabulucu atanır ve tarafları bir araya getirerek çözüm odaklı görüşmeler düzenler. Bu görüşmelerde kiracının evi makul gün ve saatlerde göstermesi tavsiye edilir. Taraflar anlaşmaya varırsa, elde edilen uzlaşma tutanak ile kayıt altına alınır ve hukuki geçerlilik kazanır. Anlaşma sağlanamazsa, tutanak dava aşamasında delil niteliği taşır.
Arabuluculuk süreci genellikle en fazla dört hafta içinde tamamlanır, sürecin sonuçlanamaması durumunda taraflar Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurma hakkına sahiptir.
Kiracının Evi Göstermesi Davası Nasıl Açılır?
Kiracı, mülkü göstermesi gerektiği hâllerde evi göstermiyorsa, ev sahibi kiracının evi göstermesi için dava açabilir. Öncelikle, dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur. Uyuşmazlık, arabuluculuk sürecinde çözülmeye çalışılır. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, ev sahibi Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak dava açabilir.
Davada ev sahibi, kiracının evi göstermemesi nedeniyle uğradığı mağduriyeti ve talebini mahkemeye sunar. Mahkeme, tarafların haklarını gözeterek ve kiracının makul bildirim hakkını dikkate alarak karar verir. Mahkeme, kiracının mülkü makul gün ve saatlerde göstermesine karar verebilir ve gerekiyorsa icra yoluyla bu yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlayabilir.
Evin Satılması Durumunda Kiracının Evi Gösterme Yükümlülüğü
Kira sözleşmesi devam ederken taşınmaz satıldığında, mevcut kira sözleşmesi geçerliliğini korur ve yeni malik kiracıyı sözleşme süresi dolmadan tahliye edemez. Sadece kendi oturma ihtiyacını kanıtlaması hâlinde tahliye davası açabilir.
Satış sürecinde kiracının evi gösterme yükümlülüğü devam eder. Bu yükümlülük, kiracının günlük yaşamını aksatmayacak şekilde ve makul zamanlarda yerine getirilmelidir. Ev sahibi veya yeni malik, evi göstermek istediğinde kiracıya önceden yazılı veya sözlü bildirimde bulunmalı ve kiracının uygun zamanını dikkate almalıdır.
Kiracı, evi göstermeyi tamamen reddederse, ev sahibi önce ihtarname gönderebilir, sorun çözülmezse arabuluculuk sürecine başvurabilir ve ardından dava yoluna gidebilir. Ancak unutulmamalıdır ki, kiracının evi göstermemesi tek başına tahliye nedeni oluşturmaz.
Bu süreçte hem kiracının konut dokunulmazlığı hem de ev sahibinin mülkiyet hakkı korunmalı, taraflar dürüstlük ve iyi niyet kuralları çerçevesinde hareket etmelidir.
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğu Ne Kadar Sürer?
Kiracının evi gösterme zorunluluğu, kira sözleşmesinin devam ettiği süre boyunca geçerlidir ve belirli bir süre ile sınırlı değildir. Bu süre, kiracının günlük yaşamını aksatmayacak şekilde makul bir zaman diliminde uygulanır.
Evin satışa çıkarılması, yeniden kiraya verilmesi veya zorunlu bakım gibi durumlar söz konusu olduğunda kiracı, evin makul gün ve saatlerde gösterilmesine katlanmak zorundadır. Ancak bu zorunluluk, kira sözleşmesinin sona erdiği veya gösterim ihtiyacının ortadan kalktığı durumlarda son bulur.
Kiracı Evi Gösterirken Hangi Şartlarda Hak Sahibidir?
Kiracının evi göstermesi yasal bir yükümlülük olsa da, bu süreçte kiracının hakları da korunur. Öncelikle, kiracının özel yaşamı ve mahremiyeti gözetilmelidir. Ev sahibi veya yetkilendirdiği kişiler, evin gösterimini kiracının izniyle ve günlük yaşamını aksatmayacak şekilde planlamak zorundadır.
Kiracının kişisel alanlarına saygı gösterilmesi esastır, yatak odası veya özel eşyaların bulunduğu bölümlerin gösterilmesi için kiracının rızası alınmalıdır. Gösterim sırasında kiracının eşyalarına zarar verilmesi veya mahremiyetinin ihlal edilmesi hâlinde, kiracı hem maddi hem de manevi tazminat talep etme hakkına sahiptir.
Ayrıca mahkemeler, kiracının haklarını gözeterek gösterimlerin makul saatlerde ve uygun sıklıkta yapılmasını denetler. Bu sayede kiracının yaşam düzeni korunurken, ev sahibinin mülkünü tanıtma ve değerlendirme hakkı da hukuken güvence altına alınmış olur.
Ev Sahibi Kiracıya Haber Vermeden Eve Alıcı Getirebilir Mi?
Ev sahibi kiracıya habersiz olarak eve alıcı veya ziyaretçi getiremez. Kiracının evi gösterme yükümlülüğü vardır ancak bu yükümlülük makul süreli önceden bildirim yapılması şartına bağlıdır.
Ev sahibi veya yetkilendirdiği kişiler, evi göstermek istediklerinde kiracıya önceden yazılı veya sözlü olarak bilgi vermeli, gösterim için uygun gün ve saat konusunda kiracının haklarını gözetmelidir. Kiracının özel yaşamı, mahremiyeti ve günlük düzeni korunmalıdır.
Kiracıya haber verilmeden eve alıcı getirilmesi, kiracının özel yaşam ve konut dokunulmazlığı hakkının ihlali anlamına gelir ve hukuki olarak haksız bir müdahale sayılır. Böyle bir durumda kiracı, ev sahibine ihtar gönderebilir ve gerekirse arabuluculuk veya dava yoluyla haklarını koruyabilir.
Kiracının Evi Göstermemesi Davası Ne Kadar Sürer?
Kiracının evi göstermemesi durumunda açılan davalar, Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görülür ve basit yargılama usulüne tabi olduğundan hızlı sonuçlanabilir. Ortalama olarak dava süresi 3 ila 6 ay arasında değişir. Mahkeme, kiracının günlük yaşamını aksatmayacak şekilde, evin gösterileceği gün ve saatleri belirler.
Taraflar arasında uzlaşma sağlanmaz veya kiracı itiraz ederse, dava süreci uzayabilir. Bu nedenle, davanın daha hızlı sonuçlanması için tarafların arabuluculuk veya doğrudan anlaşma yoluyla çözüm araması önemlidir. Dava sürecinde, mahkeme kiracının haklarını ve ev sahibinin mülkiyet hakkını dengeli şekilde gözetir.
Kiracının Evi Gösterme Talebi İhtarnamesi Nasıl Çekilir?
Kiracının evi göstermemesi durumunda, ev sahibi öncelikle ihtarname yoluyla resmi bildirimde bulunabilir. Bu ihtarname, noter aracılığıyla düzenlenir ve ihtar eden ile ihtar edilenin isim ve adres bilgilerini içerir.
İhtarnamede ayrıca konunun özeti ve detaylı açıklamalar yer alır. Açıklama bölümünde, talebin hukuki dayanağı belirtilir ve somut olay detayları aktarılır. Ev sahibinin, kiracıdan hangi gün ve saatler arasında evi göstermesini istediği de ihtarnamede açıkça ifade edilir.
Noter aracılığıyla düzenlenen ihtarnameler için belirli bir ücret ödenir; bu bedel 1000–1500 TL civarındadır ve sayfa sayısına göre değişiklik gösterebilir. İhtarname, kiracının resmi olarak bilgilendirilmesini sağlayarak, sonraki süreçlerde arabuluculuk veya dava aşamasında delil olarak kullanılabilir.
Mahkeme Kararına Rağmen Evi Göstermeyen Kiracı
Kiracı, mahkeme kararıyla dahi evi göstermeyi reddediyorsa, bu durum hukuki yaptırım gerektirir. Mahkeme, kiracının evi göstermesi yönünde karar vermişse, kiracı bu karara uymak zorundadır. Uymadığı takdirde, ev sahibi icra yoluna başvurarak kararı zorla yerine getirebilir.
İcra işlemleri kapsamında, icra memuru eşliğinde kiracıya evi gösterme yükümlülüğü hatırlatılır ve gösterim sağlanır. Kiracının bu yükümlülüğü yerine getirmemesi, ek tazminat veya masraf yükümlülüğü doğurabilir.
Bu süreçte ev sahibi, kiracının haklarını gözetmekle birlikte, mahkeme kararına dayalı olarak mülkünü gösterebilme hakkını kullanabilir. Özetle, mahkeme kararına rağmen evi göstermeyen kiracı, hukuken yaptırıma tabidir ve ev sahibi bu hakkını resmî yollarla kullanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğu Kaç Gün?
Kiracının evi gösterme yükümlülüğü belirli bir gün sayısıyla sınırlı değildir. Bu yükümlülük, kira sözleşmesi devam ettiği sürece ve ev sahibinin veya yetkilendirdiği kişilerin mülkü incelemesi gerektiği durumlarda geçerlidir. Gösterimler, kiracının günlük yaşamını aksatmayacak şekilde ve makul sürelerde yapılmalıdır.
Kiracı Evi Göstermiyorsa Ne Yapmalı?
Ev sahibi, öncelikle kiracıya ihtarname gönderebilir. İhtar sonucu sorun çözülmezse, arabuluculuk süreci başlatılabilir. Arabuluculukta uzlaşı sağlanamazsa, Sulh Hukuk Mahkemesi’nde kiracının evi göstermemesi davası açılabilir.
Evde Kiracı Varken Satılık İlanı Asılır mı?
Kiracı varken evin satılık ilanı asılabilir ancak ilan sırasında kiracıya önceden bilgi verilmesi ve mahremiyetine saygı gösterilmesi gerekir. Kiracının rızası olmadan ilan veya afiş asmak hukuka aykırıdır.
Kiracının Evi Gösterme Zorunluluğu İçin İhtarname Şart mı?
İhtarname şart değildir ama tavsiye edilir. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname, kiracının resmi olarak bilgilendirilmesini sağlar ve dava veya arabuluculuk aşamasında delil niteliği taşır.
Kiracının Evi Göstermesi Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?
Evet, kiracının evi göstermemesi nedeniyle açılacak dava önce arabuluculuk aşamasına tabidir. Arabuluculukta taraflar uzlaşırsa dava açılmasına gerek kalmaz, uzlaşı sağlanamazsa dava devam eder.
Ev Sahibi Fotoğraf Çekebilir mi?
Ev sahibi, kiracıya önceden haber vererek ve rızasını alarak fotoğraf çekebilir. Kiracının özel eşyaları veya mahrem alanları izinsiz fotoğraflanamaz.
Kiracı Evi Kaç Günde Bir Göstermek Zorunda?
Kiracı, gösterimi makul sıklıkta ve günlük yaşamını aksatmayacak şekilde yapmakla yükümlüdür. Kanunda belirli bir gün sayısı yoktur, ihtiyacın ve makuliyetin ölçüsü geçerlidir.
Kiracı Evi Göstermeyi Reddedebilir mi?
Kiracı, keyfi taleplere veya makul süreler dışında gösterime katlanmak zorunda değildir. Gösterim talebi haklı ve makul ise reddedemez; aksi durumda mahremiyet ve sağlık gibi geçerli gerekçelerle erteleme talep edebilir.
Kiracı Evi Ne Kadar Göstermek Zorunda?
Kiracı, evin gerekli durumlarda ve makul sürelerde gösterilmesine izin vermekle yükümlüdür. Gösterim, ev sahibinin haklarını koruyacak ölçüde sınırlı ve düzenli olmalıdır.
Kiracı Evi Göstermezse Tahliye Edilebilir mi?
Kiracının evi göstermemesi tek başına tahliye nedeni değildir. Ancak mahkeme kararı ve gerekli hukuki süreç sonucunda, kiracının yükümlülüğünü yerine getirmemesi ek yaptırımlar veya tazminat doğurabilir.
Ev Sahibi Habersiz Olarak Eve Girebilir mi?
Hayır, ev sahibi kiracıya haber vermeden evi gösteremez veya eve giremez. Bu durum, kiracının özel yaşam ve konut dokunulmazlığı hakkının ihlali anlamına gelir.
Kiracı Sağlık veya Özel Sebeplerle Gösterimi Erteleyebilir mi?
Evet, kiracı sağlık sorunları veya acil özel durumlar nedeniyle gösterimi geciktirme veya erteleme hakkına sahiptir. Bu durum makul gerekçe olarak kabul edilir ve ev sahibi süreci buna göre düzenlemek zorundadır.