Bize Ulaşın
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Bu hükme göre, evliliğin en az bir yıl sürmesi ve eşlerin birlikte mahkemeye başvurması ya da bir eşin açılan boşanma davasını kabul etmesi durumunda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Bu noktada hâkimin, tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerinin özgürce açıklandığına ikna olması gerekir.
Ayrıca, tarafların boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların velayeti, nafakası ve kişisel ilişkileri gibi konularda anlaşmaya varmış olması gerekir. Hâkim, bu anlaşmayı hukuka ve kamu düzenine uygun bulduğu takdirde boşanma kararı verir. Aksi hâlde anlaşmanın düzeltilmesini talep edebilir ya da davayı reddedebilir.
Kısa Karar ve Gerekçeli Karar Nedir?
Türkiye’de hukuk yargılaması genel olarak dört ana safhadan oluşur: ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hüküm aşaması. Dava süreci boyunca mahkeme, tarafların sunduğu deliller ve beyanlar doğrultusunda çeşitli ara kararlar verir. İlk aşama olan ön incelemede dava şartları ve ilk itirazlar değerlendirilir, taraflara sulh ihtimali sorulur. Ardından tahkikat aşamasında deliller toplanır ve değerlendirilir.
Delil süreci tamamlandıktan sonra sözlü yargılama aşamasına geçilir. Bu aşamada taraflardan, iddia ve savunmalarını özetleyerek son beyanlarını sunmaları istenir. Sonrasında mahkeme karar aşamasına gelir. Mahkeme, hem usul yönünden hem de işin esasına ilişkin bir değerlendirme yaparak davanın kabulü ya da reddine karar verir. Bu karar duruşma sırasında okunarak taraflara bildirilir, bu bildirime de “hükmün tefhimi” denir. Tefhim edilen bu kısa kararda gerekçeye yer verilmez ve yalnızca sonuç açıklanır.
Ancak kısa kararın, tarafların itiraz hakkını sağlıklı kullanabilmesi açısından yeterli olmadığı kabul edilir. Bu nedenle, mahkeme kararının nedenlerini, delillerin değerlendirilme biçimini ve hukuki dayanaklarını içeren gerekçeli karar ayrıca yazılır. Gerekçeli karar, kısa kararın tebliğinden itibaren en geç bir ay içinde hazırlanmalı ve kısa kararla çelişmemelidir.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Kesinleşmesi
Aile Mahkemesi tarafından verilen boşanma kararının geçerli hale gelebilmesi için gerekçeli kararın, Tebligat Kanunu’nda öngörülen kurallar çerçevesinde taraflara tebliğ edilmesi gerekir. Gerekçeli kararın taraflara ulaşmasıyla birlikte, istinaf başvurusu için tanınan iki haftalık süre işlemeye başlar. Bu süre zarfında taraflardan biri ya da her ikisi istinaf yoluna başvurmazsa, karar kesinleşir ve artık aynı uyuşmazlık, aynı kişiler arasında yeniden dava edilemez.
Taraflar, kararın daha hızlı kesinleşmesini istiyorsa, istinaf hakkından feragat ettiklerini belirten bir dilekçeyi mahkemeye sunarak süreci hızlandırabilirler. Bu durumda istinaf süresi beklenmeden karar kesinleşmiş sayılır. Ancak zaman zaman aile mahkemeleri, taraflar arasındaki anlaşma protokolüne tam olarak uygun olmayan kararlar verebilir. Böyle bir durumda hak kaybı yaşamamak adına, kararın istinaf ve gerekirse temyiz yoluyla denetlenmesi önem arz eder.
Kararın kesinleştiğinin anlaşılabilmesi için dosyaya kesinleşme şerhinin eklenmesi gerekir. Bu şerh, kararın artık hukuken bağlayıcı olduğunu ve taraflar açısından kesin hüküm teşkil ettiğini gösterir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Karar Kesinleşme Tarihi
Anlaşmalı boşanma davalarında gerçekleştirilen her adım, kararın kesinleşme süresi üzerinde belirleyici rol oynar. Taraflardan biri, boşanma protokolüyle birlikte dava dilekçesini mahkemeye sunar. Mahkeme bu başvuru üzerine tensip tutanağını düzenler, dava dilekçesini karşı tarafa tebliğ eder ve duruşma gününü belirler. Sürecin tamamlanmasının ardından gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir.
Bu süreçte tebligatların zamanında ve hukuka uygun şekilde yapılıp yapılmadığı, duruşma tarihinin ne zaman verildiği, gerekçeli kararın hangi tarihte kaleme alındığı ve kararın istinaf edilip edilmediği gibi unsurlar, boşanma kararının kesinleşme sürecini doğrudan etkiler. Bu nedenle dava açıldığında, kesinleşmenin ne kadar sürede tamamlanacağı konusunda net bir süre vermek mümkün değildir. Zira süreç, başvurunun yapıldığı mahkemenin iş yoğunluğuna ve uygulamalarına göre değişkenlik gösterebilir.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı Boşanma Davasında Karar Hemen Kesinleşir Mi?
Hayır, anlaşmalı boşanma davasında karar duruşma günü sözlü olarak açıklansa da bu karar hemen kesinleşmiş sayılmaz. Hâkim önce gerekçeli kararı yazar, ardından bu karar taraflara tebligat yoluyla bildirilir. Tebliğ işleminin gerçekleşmesiyle birlikte taraflara 2 haftalık istinaf süresi tanınır. Eğer bu süre içinde taraflardan biri karara itiraz etmezse, anlaşmalı boşanma davasında karar kesinleşir. Yani kararın kesinleşmesi için kısa kararın ardından gerekçeli kararın yazılması, tebliği ve istinaf süresinin dolması gerekir. Bu süreçler tamamlanmadan karar kesin hüküm niteliği kazanmaz.
Gerekçeli Karar Ne Zaman Yazılır?
Gerekçeli karar, duruşmada açıklanan kısa kararın ardından hâkim tarafından ortalama 1 ay içinde yazılır. Ancak mahkemelerin yoğunluğu, yargıcın iş yükü ya da idari gecikmeler bu süreyi uzatabilir. Gerekçeli karar, anlaşmalı boşanma davasında kararın kesinleşme sürecinin en önemli adımlarından biridir çünkü bu karar yazılmadan ve taraflara tebliğ edilmeden istinaf süresi başlayamaz. Bu nedenle karar ne kadar erken yazılırsa, boşanma o kadar hızlı kesinleşebilir. Süreci hızlandırmak isteyen taraflar, gerekçeli kararın yazılıp yazılmadığını adliye kaleminden takip edebilirler.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Karar Kesinleştikten Sonra Tekrar Dava Açılabilir Mi?
Hayır. Anlaşmalı boşanma davasında karar kesinleştikten sonra aynı taraflar arasında aynı boşanma davası tekrar açılamaz. Türk Medeni Kanunu’na göre kesin hüküm teşkil eden bir mahkeme kararı, aynı olay ve taraflar bakımından yeniden dava konusu edilemez. Ancak taraflar yeniden evlenmişse ve bu evlilikte sorunlar yaşamışlarsa, bu durumda yeni bir boşanma davası açabilirler. Fakat bu, yepyeni bir dava olur ve önceki kesinleşmiş kararın geçerliliğini ortadan kaldırmaz.
Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için Giyici Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.
Avukat Gökhan GİYİCİ
GİYİCİ HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU